Noli Me Tangere Kabanata 25: Sa Bahay ng Pilosopo

Sa Kabanata 25 ng Noli Me Tangere, “Sa Bahay ng Pilosopo”, dinalaw ni Ibarra si Pilosopo Tasyo upang humingi ng payo tungkol sa itatayong paaralan. Isa ito sa pinakamayamang kabanata sa kaisipan dahil dito nagtagpo ang pag-asa ng kabataan at ang karanasan ng matanda.

Buod ng Kabanata 25

Kinaumagahan, nagtungo si Ibarra sa tahimik na bahay ni Pilosopo Tasyo. Nadatnan niya itong sumusulat sa isang aklat gamit ang mga hiroglipiko. Ipinaliwanag ni Tasyo na sumusulat siya sa wikang Tagalog ngunit sa hiroglipiko upang hindi siya mabasa ng kasalukuyang henerasyon, na maaaring sumunog sa kanyang mga akda. Isinusulat daw niya ang mga ito para sa mga susunod na salinlahi, na mas marunong at makapagsasabing “hindi lahat ay natutulog sa gabi ng ating mga ninuno.” Ikinuwento rin niya ang kanyang mga “panauhin mula sa Tsina at Hapon”: ang mga langay-langayan na tinalian niya ng maliliit na sulat sa paa.

Nabanggit ni Tasyo ang nangyari sa piknik. Ayon sa kanya, si Donya Consolacion, ang asawa ng alperes, ang nagpadala ng mga guwardiya sibil upang guluhin ang kasiyahan bilang paghihiganti.

Ipinakita ni Ibarra ang plano ng paaralan at humingi ng payo kung sinu-sino ang dapat niyang kaibiganin sa bayan. Napaluha si Tasyo: ito raw ang matagal na niyang pangarap. Ang una niyang payo: huwag nang lumapit sa kanya, dahil ituturing ding baliw si Ibarra. Ang ikalawa: sumangguni sa kura, sa gobernadorsilyo, at sa lahat ng may kapangyarihan, at magkunwaring sinusunod ang kanilang payo kahit hindi ito mabuti.

Tumutol si Ibarra. Naniniwala siya na ang mabuting layunin ay dapat magtagumpay nang walang pagkukunwari, at na may mabubuting tao sa pamahalaan. Sinagot siya ni Tasyo na walang nagmamahal sa hubad na katotohanan, at na ang pamahalaan ay walang nakikita o naririnig kundi ang ipinapakita ng kumbento. Nagpaalala rin siya na ang bayan ay tahimik hindi dahil hindi ito nagdurusa kundi dahil wala itong tinig. Sa huli, sinabi ni Tasyo: “Dito, kailangan mong yumuko o mawawalan ka ng ulo.” Nagalit si Ibarra: paano siya hahalik sa kamay ng mga pumatay sa kanyang ama?

Dinala siya ni Tasyo sa bintana at itinuro ang isang halamang may bulaklak na yumuyuko kapag humahampas ang hangin upang hindi mabali, at ang isang malaking puno na itinanim niya noong maliit pa at sinuportahan ng kawayan. Ganito rin daw si Ibarra: isang halamang inilipat mula sa Europa sa mabatong lupa, na kailangang yumuko at humanap ng suporta. Kahit mabigo ang proyekto, magiging unang bato ito at binhi para sa susunod na salinlahi. Naniwala si Ibarra at nagpasyang makipag-usap sa kura. Pinagmasdan siya ni Tasyo habang papaalis.

Mga tauhan sa kabanata

• Crisostomo Ibarra: humingi ng payo tungkol sa pagpapatayo ng paaralan
• Pilosopo Tasyo: matandang pantas na sumusulat sa hiroglipiko para sa mga susunod na salinlahi
• Donya Consolacion: asawa ng alperes na, ayon kay Tasyo, nagpadala ng mga sundalo sa piknik
• Elias: binanggit bilang ang pilotong hinahanap ng guwardiya sibil

Mahahalagang pangyayari

1. Nadatnan ni Ibarra si Tasyo na sumusulat sa hiroglipiko.
2. Ipinaliwanag ni Tasyo na sumusulat siya para sa mga susunod na salinlahi.
3. Ipinakita ni Ibarra ang plano ng paaralan at humingi ng payo.
4. Pinayuhan ni Tasyo si Ibarra na sumangguni sa mga may kapangyarihan.
5. Nagtalo sila tungkol sa pamahalaan at sa kalagayan ng bayan.
6. Ginamit ni Tasyo ang halaman at puno bilang halimbawa; nagpasya si Ibarra na kausapin ang kura.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ipinakikita ng kabanata ang kahalagahan ng karunungan at pagtitiyaga. Kahit tila walang nakikinig sa kanya ngayon, patuloy na sumusulat si Tasyo sa paniniwalang may magbabasa sa hinaharap.

Ang talinghaga ng halamang yumuyuko sa hangin ay nagtuturo na ang pagpapakumbaba sa tamang panahon ay hindi karuwagan kundi karunungan, lalo na kung ang layunin ay makapaglingkod sa bayan.

Mahalaga rin ang aral na kahit mabigo ang isang mabuting gawain, maaari itong maging binhi na tutubo sa susunod na henerasyon.

Mga gabay na tanong

1. Bakit sumusulat si Pilosopo Tasyo sa hiroglipiko?
2. Ano ang dalawang payo ni Tasyo kay Ibarra?
3. Bakit hindi agad sumang-ayon si Ibarra sa payo ni Tasyo?
4. Ano ang ibig sabihin ng “Dito, kailangan mong yumuko o mawawalan ka ng ulo”?
5. Paano ginamit ni Tasyo ang halaman at puno upang ipaliwanag ang kanyang payo? Sang-ayon ka ba sa kanya?

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng Noli Me Tangere · Mga tauhan ng Noli Me Tangere · El Filibusterismo

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1887), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.