Kung si Maria Makiling ang diwata ng Bundok Makiling sa Laguna, si Maria Sinukuan naman ang katumbas niyang diwata ng Bundok Arayat sa Pampanga. Narito ang alamat kung paano nabuo ang kanyang alamat, ayon sa mga sinaunang kuwento ng mga Kapampangan.
Ayon sa mga matatanda, si Maria Sinukuan ay isang magandang diwatang naninirahan sa loob ng Bundok Arayat, kung saan siya nagbabantay sa yamang-gubat at mga hayop na naninirahan doon. Mapagbigay siya sa mga taong dumarating sa bundok nang may malinis na hangarin — binibigyan niya sila ng gintong ani, masaganang ilog, at kalusugan.
Ngunit sa mga taong sakim at mapang-abuso sa kalikasan, hindi nagdadalawang-isip si Maria Sinukuan na parusahan sila. Kwento ng matatanda, may mga mangangahoy noon na labis na naghukay at nagputol ng mga puno sa gubat ng Arayat nang walang pakundangan, hindi iniisip ang kapaligiran o ang mga hayop na naninirahan doon.
Isang gabi, habang natutulog ang mga mangangahoy sa paanan ng bundok, dumating si Maria Sinukuan sa kanilang panaginip, nagbababala na kung hindi sila titigil sa kanilang pananalanta sa gubat, aalisin niya sa kanila ang lahat ng biyayang matagal na nilang tinatamasa mula sa bundok.
Hindi pinansin ng mga mangangahoy ang babala. Kinabukasan, nang bumalik sila sa gubat, nagulat sila nang makita na natuyo ang mga ilog na dati nilang pinagkukunan ng tubig, at nawala ang mga hayop na dati nilang inaabangan para ipangalakal. Mula noon, natutunan ng mga taganayon na igalang ang kalikasan ng Arayat, sapagkat naniniwala silang patuloy na nagbabantay si Maria Sinukuan sa bawat puno at batong naroroon.
Hanggang ngayon, ang Bundok Arayat ay itinuturing na banal na lugar ng mga Kapampangan, at ang alamat ni Maria Sinukuan ay patuloy na ikinukwento bilang paalala ng kahalagahan ng paggalang sa kalikasan.
