Noli Me Tangere Kabanata 17: Si Basilio

Sa Kabanata 17 ng Noli Me Tangere, “Si Basilio”, nakauwi si Basilio sa kanilang dampa na sugatan at nag-iisa. Kasunod ito ng Kabanata 16, kung saan naghihintay si Sisa sa pagdating ng kanyang dalawang anak.

Buod ng Kabanata 17

Pagkapasok ni Basilio sa bahay, bumagsak siya sa bisig ng kanyang inang si Sisa. Nang makita ni Sisa na nag-iisa ang anak at duguan ang noo, halos madurog ang kanyang puso. Pinakalma siya ni Basilio: naiwan daw si Crispin sa kumbento.

Ikinuwento ni Basilio na kinuha ng sakristan mayor si Crispin at sinabihan siyang hindi siya makaaalis hanggang alas-diyes. Tumakas siya, ngunit sinigawan siya ng mga sundalo; tumakbo siya, pinaputukan, at nadaplisan ng bala ang kanyang noo. Pinakiusapan niya ang ina na sabihing nahulog siya sa puno upang walang makaalam na hinabol siya. Ikinuwento rin niya ang paratang na nagnakaw si Crispin ng salapi, ngunit hindi niya binanggit ang pagpapahirap na dinaranas ng kapatid.

Inalok ni Sisa ng pagkain ang anak, ngunit tubig lamang ang hiningi nito. Sinabi ni Sisa na dumating ang kanilang ama at kinain ang inihanda niyang ulam. Napansin ni Sisa na agad sinuri ni Basilio ang kanyang mukha at mga kamay, na tila naghahanap ng pasa. Sinabi ni Basilio na mas mabuti pa sana kung silang tatlo na lamang, bagay na lalong ikinalungkot ng ina.

Sa pagtulog, nanaginip si Basilio ng isang kakila-kilabot na tagpo: pinapalo ng kura si Crispin habang hawak ito ng sakristan mayor, hanggang sa bumagsak ang bata at hindi na gumalaw. Nagising siyang umiiyak at pawisan. Nang tanungin ni Sisa kung ano ang kanyang panaginip, nagkunwari si Basilio na hindi na niya ito maalala.

Pagkatapos, ibinahagi ni Basilio ang kanyang plano: hindi na siya magiging sakristan. Maglilingkod siya kay Don Crisostomo Ibarra bilang pastol ng mga hayop, mag-aaral si Crispin kay Pilosopo Tasyo na hindi nananakit, magtatanim sila, mangingisda, at balang araw ay ipadadala nila si Crispin sa Maynila upang maging doktor. Pumayag si Sisa sa lahat, ngunit tahimik siyang umiyak nang mapansing hindi isinama ng anak ang kanilang ama sa mga plano. Nakatulog si Basilio na masaya ang panaginip, samantalang hindi nakatulog ang ina.

Mga tauhan sa kabanata

• Basilio: nakatatandang anak ni Sisa; sugatan sa noo at nagplanong umalis sa pagiging sakristan
• Sisa: mapagmahal na ina na lubhang nag-aalala sa kanyang mga anak
• Crispin: nakababatang kapatid na naiwan sa kumbento at pinaratangang magnanakaw
• Ang ama ni Basilio: dumating, kinain ang pagkain, at muling umalis
• Ang sakristan mayor at ang kura: lumitaw sa panaginip ni Basilio bilang mga nagpapahirap kay Crispin

Mahahalagang pangyayari

1. Umuwi si Basilio na sugatan ang noo at hindi kasama si Crispin.
2. Ikinuwento niya kung paano siya tumakas at pinaputukan ng mga sundalo.
3. Nalaman niyang dumating ang kanilang ama.
4. Nanaginip siya na pinapahirapan si Crispin sa kumbento.
5. Ibinahagi niya ang plano na magtrabaho kay Ibarra at pag-aralin si Crispin.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ipinakikita ng kabanata ang pagmamahal ng isang ina at ang pagmamalasakit ng magkapatid. Kahit sugatan, iniisip pa rin ni Basilio ang kalagayan ni Crispin at ang damdamin ng kanyang ina.

Makikita rin kung paano inaapi ang mga mahihirap: pinaparatangan si Crispin nang walang patunay, at hindi makapagsumbong si Basilio dahil sa takot sa mga may kapangyarihan.

Sa kabila ng lahat, may pag-asa at pangarap pa rin si Basilio. Ipinakikita ng kanyang plano na naniniwala siyang mababago ng sipag at edukasyon ang kanilang buhay.

Mga gabay na tanong

1. Paano nasugatan si Basilio?
2. Bakit ayaw ni Basilio na malaman ng iba na hinabol siya ng mga sundalo?
3. Ano ang reaksyon ni Basilio nang malaman niyang dumating ang kanyang ama? Ano ang ipinahihiwatig nito?
4. Ano ang napanaginipan ni Basilio, at bakit hindi niya ito ikinuwento sa ina?
5. Anu-ano ang mga plano ni Basilio para sa kanilang pamilya? Bakit umiyak si Sisa?

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng Noli Me Tangere · Mga tauhan ng Noli Me Tangere (kasama si Sisa) · Si Basilio sa El Filibusterismo

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1887), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.