Noli Me Tangere Kabanata 16: Si Sisa

Sa Kabanata 16 ng Noli Me Tangere, “Si Sisa”, nakilala natin ang ina nina Basilio at Crispin: isang mapagmahal ngunit api-apiang babae na naghihintay sa pag-uwi ng kanyang mga anak.

Buod ng Kabanata 16

Nagsimula ang kabanata sa paghahambing ng mayayaman at mahihirap sa gabi ng Araw ng mga Patay. Ang mayayaman ay nakatutulog nang mahimbing matapos magbayad ng mga misa at indulhensiya. Ang mahihirap naman ay nagdarasal sa wika ng kanilang paghihirap, dahil kahit ang langit ay tila may bayad.

Isang oras na lakad mula sa bayan nakatira si Sisa. Bata pa siya at dating maganda, ngunit pumayat na dahil sa hirap. Ang kanyang asawa ay isang sugarol at palaboy na umuuwi lamang upang kumuha ng pera at manakit. Naibenta na nito ang lahat ng kanyang alahas. Kahit ganoon, mahina ang loob ni Sisa: marunong lamang siyang magmahal at umiyak.

Buong araw na naghanda si Sisa para sa pag-uwi ng kanyang mga anak. Bumili siya ng maliliit na isdang tuyo, pumitas ng pinakamagagandang kamatis dahil paborito ito ni Crispin, at humingi kay Pilosopo Tasyo ng tapang baboy-ramo at hita ng itik na gusto ni Basilio. Ngunit dumating ang kanyang asawa at kinain ang halos lahat. Tinanong nito ang mga anak, kaya natuwa si Sisa, at nagpasya siyang huwag nang kumain. Nang malaman nitong baka may dalang sahod si Basilio, sinabi lamang nitong itabi para sa kanya ang isang piso, saka umalis kasama ang kanyang manok na panabong.

Muling nagluto si Sisa ng kaunting kanin at inihanda ang natitirang tatlong isda. Naghintay siya sa pintuan at mahinang umawit. Biglang may dumaang itim na aso, at dahil sa kaba ay nagdasal siya para sa kanyang mga anak, lalo na kay Crispin. Sa isang iglap ay parang nakita niya si Crispin na nakatayo sa tabi ng kalan, nakangiti at tahimik. Saka niya narinig ang sigaw ni Basilio sa labas: “Inay, buksan po ninyo ang pinto!”

Mga tauhan sa kabanata

• Sisa: mapagmahal na ina nina Basilio at Crispin; api sa asawa
• Ang asawa ni Sisa: sugarol at malupit na ama
• Basilio: dumating sa bahay sa pagtatapos ng kabanata
• Crispin: ang anak na nakita ni Sisa na parang pangitain
• Pilosopo Tasyo (binanggit lamang): kapitbahay na nagbigay ng ulam

Mahahalagang pangyayari

1. Inihambing ang pagdarasal ng mayayaman at mahihirap sa gabi ng mga patay.
2. Ipinakilala si Sisa at ang kanyang malupit na asawa.
3. Kinain ng asawa ni Sisa ang pagkaing inihanda para sa mga anak.
4. Naghintay si Sisa at nakakita ng itim na aso at pangitain ni Crispin.
5. Dumating si Basilio at kumatok sa pinto.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ipinakikita ng kabanata ang walang kondisyong pagmamahal ng isang ina. Kahit gutom, isinakripisyo ni Sisa ang sariling pagkain para sa kanyang pamilya.

Tinutuligsa rin nito ang kawalan ng pananagutan ng ama at ang relihiyong tila para lamang sa mayayaman. Si Sisa ay madalas ituring na simbolo ng Inang Bayan: mapagmahal, matiisin, ngunit inaapi.

Mga gabay na tanong

1. Paano inilarawan ni Rizal ang pagkakaiba ng mayayaman at mahihirap sa gabi ng mga patay?
2. Anong uri ng asawa at ama ang asawa ni Sisa?
3. Ano ang inihanda ni Sisa para sa kanyang mga anak, at ano ang nangyari rito?
4. Ano ang ibig sabihin ng pangitain ni Sisa kay Crispin?
5. Bakit itinuturing si Sisa na simbolo ng Inang Bayan?

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng Noli Me Tangere · Mga tauhan ng Noli Me Tangere · El Filibusterismo

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1887), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.