Pangngalan: Mga Uri at Halimbawa (Pantangi at Pambalana)

Ang pangngalan ay bahaging pananalita na nagsasaad ng tao, bagay, lugar, pangyayari, o ideya. Dito makikita ang pagkakaiba ng pantangi at pambalana, ang mga uri nito ayon sa konsepto, mga halimbawang pangungusap, at isang pagsasanayang may sagot para masanay gamitin ito agad.

Ano ang Pangngalan?

Ang pangngalan ay salitang tumutukoy sa pangalan ng tao, hayop, bagay, lugar, pangyayari, o kaisipan. Sa Ingles, tinatawag itong noun, at ito ang isa sa mga pangunahing bahagi ng pananalita sa Filipino.

Mga Uri ng Pangngalan Ayon sa Kahulugan: Pantangi at Pambalana

Ang pangngalang pantangi ay tumutukoy sa partikular na pangalan ng tao, bagay, o lugar, at ito ay isinusulat sa malaking titik. Ang pangngalang pambalana naman ay tumutukoy sa pangkalahatang kategorya o pangalan ng bagay, kaya nakasulat ito sa maliit na titik.

Uri ng Pangngalan Ayon sa Konsepto: Tahas, Basal, Lansakan

Bukod sa pantangi at pambalana, maaari ding uriin ang pangngalan ayon sa uri ng tinutukoy nito.

Paalala: sa ilang aklat, magkaiba nang kaunti ang bilang at pangalan ng mga uri ng pangngalan. Ang mga nabanggit dito ay ang karaniwang itinuturo sa paaralan.

Kasarian, Kailanan, at Kaukulan ng Pangngalan

Kasarian (Gender)

• Panlalaki – tumutukoy sa lalaki: hari, lolo, pari
• Pambabae – tumutukoy sa babae: reyna, lola, madre
• Walang Tiyak na Kasarian – ginagamit sa lalaki at babae, o walang kasarian: bata, guro, mesa

Kailanan (Number)

• Isahan – nagsasaad ng isa: aklat, bahay
• Maramihan – nagsasaad ng higit sa isa, karaniwang ginagamitan ng salitang “mga”: mga aklat, mga bahay

Kaukulan (Case)

Ang kaukulan ng pangngalan ay tinutukoy sa pamamagitan ng pananda na kasama nito sa pangungusap.

• Palagyo – may panandang “ang”, gumaganap bilang simuno: Kumain ang bata.
• Paari – may panandang “ng”, nagpapahayag ng ginawa o pagmamay-ari: Kumain ng mangga ang bata.
• Panturingan – may panandang “sa”, tumutukoy sa lugar, oras, o direksyon: Pumunta sa paaralan ang bata.

Mga Halimbawa ng Pangngalan sa Pangungusap

1. Maingat na hinugot ni Andres ang sibuyas sa hardin.
2. Nagsimba ang pamilya sa simbahan ng Quiapo noong Linggo.
3. Mabilis na tumakbo ang aso sa paligid ng bakuran.
4. Ipinagmalaki ng guro ang katapangan ng kanyang mga mag-aaral.
5. Nagtipon ang buong baranggay sa pista ng Mayo.
6. Bumili si Liza ng sariwang isda sa palengke.
7. Napuno ng kagalakan ang puso ng lola nang bisitahin siya ng mga apo.
8. Dumaan ang kalesa sa lumang kalye ng Vigan.
9. Nagsama-sama ang kawan ng ibon bago lumubog ang araw.
10. Masaya ang bata dahil sa bagong laruan nito.
11. Pinuntahan nila ang Luneta para manood ng paputok.
12. Nakadama ng matinding lungkot ang bayani sa kwento pagkatapos ng labanan.
13. Dinala ng tindera ang bigas patungo sa bodega.
14. Nagdiwang ang buong pamilya sa kaarawan ni Lola Rosa.
15. Tumulong ang mga boluntaryo sa paglilinis ng ilog.
16. Nagningning ang kagandahan ng paglubog ng araw sa Boracay.

Orihinal na isinulat ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento.

Pagsasanay: Pangngalan

Bahagi A: Pantangi o Pambalana?

Tukuyin kung ang salitang may-bold sa bawat pangungusap ay Pantangi o Pambalana.

1. Ipinagdiwang namin ang kaarawan ni Lola Rosa kahapon.
2. Maingat na inayos ng guro ang mga aklat sa silid-aralan.
3. Nagpunta ang mga turista sa Boracay noong tag-araw.
4. Bumili ang nanay ng bagong kaldero sa palengke.
5. Dinalaw ni Pedro ang kanyang lolo sa Batangas.
6. Mabango ang bulaklak na inihanda para sa kasal.

Bahagi B: Tahas, Basal, o Lansakan?

Tukuyin ang uri ng pangngalang may-bold ayon sa konsepto: Tahas, Basal, o Lansakan.

7. Mabigat ang bato na dinala ni Mateo.
8. Lubos ang pag-ibig ng ina sa kanyang anak.
9. Nagtipon ang buong pamilya para sa reunion.
10. Kumain sila ng mangga matapos ang hapunan.
11. Hinangaan ng lahat ang kanyang katapangan.
12. Dumalo ang buong kumpanya sa seminar.

Orihinal na isinulat ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento.

Susi sa Pagwawasto

• 1. Pantangi
• 2. Pambalana
• 3. Pantangi
• 4. Pambalana
• 5. Pantangi
• 6. Pambalana
• 7. Tahas
• 8. Basal
• 9. Lansakan
• 10. Tahas
• 11. Basal
• 12. Lansakan

Iba Pang Aralin sa Balarila

• Bahagi ng Pananalita
• Pangatnig
• Pang-uri