Sanaysay
Ang sanaysay ay isang akdang tuluyan na naglalahad ng kuro-kuro, kaisipan o damdamin ng may-akda tungkol sa isang paksa. Ayon kay Alejandro G. Abadilla, ang sanaysay ay “pagsasalaysay ng isang sanay”, ibig sabihin, pagbabahagi ng isang taong may alam at karanasan sa paksa. Nasa ibaba ang uri, bahagi at elemento ng sanaysay, may halimbawa.
Mga uri ng sanaysay
| Uri | Katangian | Halimbawang paksa |
|---|---|---|
| Pormal (maanyo) | Seryoso, maingat ang pananalita, batay sa pananaliksik | Sanaysay tungkol sa kalikasan at kapaligiran |
| Di-pormal (palagayan) | Personal, parang nakikipag-usap sa mambabasa | Sanaysay tungkol sa sariling pangarap |
Mga bahagi ng sanaysay
- Panimula: kumukuha ng atensyon at ipinakikilala ang paksa.
- Katawan: naglalaman ng mga paliwanag, patunay at halimbawa.
- Wakas: nagbubuod o nag-iiwan ng hamon sa mambabasa.
Mga elemento ng sanaysay
| Elemento | Paliwanag |
|---|---|
| Tema | Ang paksa at layunin ng sanaysay |
| Anyo at estruktura | Ang maayos na pagkakasunod-sunod ng ideya |
| Kaisipan | Ang mga ideyang sumusuporta sa tema |
| Wika at estilo | Ang paraan ng pagsulat na angkop sa mambabasa |
| Larawan ng buhay | Paglalarawan ng karanasan upang maging makatotohanan |
| Damdamin | Ang emosyong ipinadarama ng may-akda |
| Himig | Ang tono: masaya, malungkot, mapanudyo o seryoso |
Maikling halimbawa ng sanaysay
Ang Tahimik na Bayani sa Aming Kusina
Kapag tinanong ako kung sino ang aking bayani, hindi ako sumasagot ng pangalan mula sa aklat ng kasaysayan. Ang bayani ko ay gising na bago pa tumilaok ang manok, at huling natutulog kapag tapos na ang lahat ng hugasin.
Si Nanay ay walang medalya o monumento. Ngunit araw-araw, pinipili niyang unahin kami: ang huling piraso ng isda ay laging napupunta sa pinggan ng iba, at ang bagong tsinelas ay laging para sa aming magkakapatid. Hindi niya ito tinatawag na sakripisyo. Para sa kanya, ito lamang ang tamang gawin.
Marahil ito ang tunay na kabayanihan: hindi ang malalaking gawa na nakikita ng lahat, kundi ang maliliit na pagpapasya araw-araw na walang pumapalakpak. Kung gayon, marami tayong bayani sa paligid. Kailangan lamang nating matutong tumingin.
Ang sanaysay sa itaas ay orihinal na akda ng Aking Maikling Kwento. Pansinin ang panimula (tanong tungkol sa bayani), katawan (mga halimbawa) at wakas (mas malawak na kaisipan).