Pamahiin: Kahulugan at 43 Halimbawa ng mga Pamahiin ng mga Pilipino
Ang pamahiin ay mga paniniwalang minana natin sa ating mga ninuno tungkol sa suwerte, malas, at mga palatandaan ng mangyayari, na walang batayang siyentipiko. Sa Ingles, ang pamahiin ay tinatawag na superstition. Bahagi ito ng ating karunungang-bayan kasama ng mga salawikain, kasabihan at bugtong.
Sa pahinang ito: kahulugan · pamahiin sa patay · sa kasal · sa buntis · sa bahay · mga palatandaan · Bagong Taon, Mahal na Araw at pagsusulit · pagsasanay
Ano ang pamahiin?
Ang pamahiin ay isang paniniwalang walang tiyak na basehan na nagsasabing ang isang gawain o pangyayari ay magdudulot ng suwerte o kamalasan. Karaniwan itong nagsisimula sa “bawal”, “huwag” o “kapag”. Halimbawa: “Bawal magwalis sa gabi dahil mawawalis ang suwerte.”
Pasalin-dila ang pamahiin, kaya nag-iiba ito ayon sa rehiyon, pamilya at henerasyon. Ang ilan ay galing sa mga sinaunang paniniwala ng ating mga ninuno, ang ilan ay naimpluwensyahan ng relihiyong Katoliko, at ang iba ay hiram sa mga Tsino at Espanyol.
| Kahulugan | Halimbawa | |
|---|---|---|
| Pamahiin | Paniniwala tungkol sa suwerte o malas na walang siyentipikong batayan | “Bawal maligo kapag may patay sa bahay.” |
| Paniniwala | Mas malawak: anumang bagay na pinaniniwalaang totoo, relihiyoso man o hindi | Paniniwala sa Diyos, sa kabilang-buhay |
| Tradisyon | Kaugaliang ginagawa nang paulit-ulit ng isang komunidad | Simbang Gabi, pasiyam, harana |
| Salawikain o kasabihan | Maikling pahayag na nagtuturo ng aral | “Kapag may tiyaga, may nilaga.” |
Paalala: sa ibaba, ang “sinasabing kahulugan” ay ang karaniwang paliwanag ng matatanda. Ang “posibleng paliwanag” ay interpretasyon lamang ng ilang tao tungkol sa praktikal na pinagmulan ng pamahiin, at hindi napatunayang kasaysayan.
Mga pamahiin sa patay at lamay
Ito ang pinakamaraming pamahiin sa Pilipinas, dahil mahalaga sa ating kultura ang paggalang sa mga yumao at sa kanilang pamilya.
| Pamahiin | Sinasabing kahulugan | Posibleng paliwanag |
|---|---|---|
| Bawal magwalis habang may lamay. | Baka may sumunod na mamatay sa pamilya, o “mawalis” ang suwerte. | Sa masikip na bahay na puno ng bisita, mahirap at magulo ang pagwawalis. |
| Bawal maligo sa bahay ng namatayan habang nakaburol ang patay. | Malas o magkakasakit ang maliligo. | Walang tiyak na paliwanag |
| Huwag ihatid sa pinto ang mga nakiramay. | Baka may sumunod na mamatay sa bahay. | Walang tiyak na paliwanag |
| “Pagpag”: dumaan muna sa ibang lugar bago umuwi galing lamay. | Para hindi sumunod ang kaluluwa o ang malas sa iyong bahay. | Pagkakataon ding magpahinga at maghugas bago umuwi, lalo na kung matagal ang lamay. |
| Bawal mag-uwi ng pagkain mula sa lamay. | May susunod na mamatay sa bahay na pinag-uwian. | Walang tiyak na paliwanag |
| Bawal magsuot ng pula sa lamay o libing. | Walang galang sa namatay; masayang kulay ang pula. | Tanda ng pakikiramay ang madilim o puting kasuotan. |
| Ipinapasa ang maliliit na bata sa ibabaw ng kabaong bago ilibing. | Para hindi sila dalawin o gambalain ng kaluluwa. | Walang tiyak na paliwanag |
| Pinuputol ang rosaryong isinasama sa kabaong. | Para maputol ang “kadena” at wala nang sumunod na mamatay. | Walang tiyak na paliwanag |
| Bawal pumunta sa lamay ang may sugat o may sakit. | Matatagalan o hindi gagaling ang sugat. | Maraming tao at pagod sa lamay, kaya makabubuti ang pahinga. |
| Hindi dapat maiwang walang bantay ang bangkay sa gabi. | Para hindi ito lapitan ng masasamang espiritu. | Pagpapakita rin ito ng pagdamay at pagmamahal sa yumao. |
Kaugnay nito ang mga tradisyon ng pasiyam (siyam na gabi ng dasal pagkatapos ng libing) at ng ika-40 na araw. Ayon sa paniniwala, naglalakbay pa ang kaluluwa sa loob ng apatnapung araw bago tuluyang umakyat sa kabilang-buhay.
Mga pamahiin sa kasal
| Pamahiin | Sinasabing kahulugan | Posibleng paliwanag |
|---|---|---|
| Bawal isukat ng babae ang damit-pangkasal bago ang kasal. | Hindi matutuloy ang kasal. | Walang tiyak na paliwanag |
| “Sukob”: bawal ikasal ang magkapatid sa iisang taon. | Magkakahatian sila ng suwerte, at isa sa kanila ang malalasin. | Walang tiyak na paliwanag |
| Bawal magkita ang ikakasal sa araw ng kasal bago ang seremonya. | Malas sa pagsasama. | Nagbibigay ito ng mas espesyal na sandali sa simbahan. |
| Masamang palatandaan kapag nahulog ang singsing, belo o arras sa seremonya. | Magkakaproblema ang pagsasama. | Walang tiyak na paliwanag |
| Suwerte kapag umulan sa araw ng kasal. | Kasaganaan at pagpapala sa mag-asawa. | Mahalaga ang ulan sa isang bayang agrikultural. |
| Hindi dapat magregalo ng kutsilyo o matutulis na bagay. | Mapuputol ang pagsasama. | Walang tiyak na paliwanag |
| Unahang tumayo o umupo ang babae pagkatapos ng seremonya. | Siya ang masusunod sa pagsasama. | Walang tiyak na paliwanag |
Mga pamahiin sa buntis
| Pamahiin | Sinasabing kahulugan | Posibleng paliwanag |
|---|---|---|
| Bawal tumayo o umupo sa may pintuan ang buntis. | Mahihirapan siya sa panganganak. | Walang tiyak na paliwanag |
| Paglilihi: kung ano ang kinahuhumalingang kainin o tingnan ng buntis, iyon ang magiging kamukha o ugali ng sanggol. | Makukuha ng bata ang katangian nito. | Walang tiyak na paliwanag |
| Bawal pumunta sa lamay o libing ang buntis. | Masama para sa sanggol. | Nakapapagod ang mahabang pagtayo at puyat sa lamay. |
| Bawal maupo sa hagdan ang buntis. | Mahihirapan siyang manganak. | Maaari siyang madulas o mahulog. |
Mahalaga: para sa kalusugan ng ina at sanggol, mas mainam na sundin ang payo ng doktor o komadrona kaysa sa pamahiin.
Mga pamahiin sa bahay at paglipat ng bahay
| Pamahiin | Sinasabing kahulugan | Posibleng paliwanag |
|---|---|---|
| Unang ipasok ang bigas at asin sa bagong bahay. | Hindi mauubusan ng pagkain ang pamilya. | Walang tiyak na paliwanag |
| Magsabog ng barya sa bagong bahay. | Uunlad ang kabuhayan ng pamilya. | Walang tiyak na paliwanag |
| Bawal magwalis sa gabi. | Mawawalis palabas ang suwerte. | Noong wala pang kuryente, madilim sa gabi kaya maaaring mawalis ang maliliit na mahahalagang bagay. |
| Bawal gupitin ang kuko sa gabi. | Malas; may mamamatay na kamag-anak. | Delikado ang paggupit sa dilim noong wala pang maliwanag na ilaw. |
| Bawal magbukas ng payong sa loob ng bahay. | Malas. | Maaaring may matamaan o masira sa masikip na lugar. |
| “Oro, plata, mata”: dapat hindi matapos sa “mata” ang bilang ng baitang ng hagdan. | Ang oro (ginto) at plata (pilak) ay suwerte; ang mata (kamatayan) ay malas. | Walang tiyak na paliwanag |
| Bawal sumipol sa gabi. | Tinatawag ang masasamang espiritu o ahas. | Walang tiyak na paliwanag |
| Sabihing “Tabi-tabi po” kapag dumaraan sa punso o madilim na lugar. | Paghingi ng paumanhin sa mga nilalang na naninirahan doon, gaya ng nuno sa punso. | Nagtuturo ito ng pag-iingat sa kapaligiran. |
Mga pamahiin tungkol sa palatandaan
Ang mga ito ay mga pangyayaring pinaniniwalaang “senyales” ng darating na suwerte, balita o kamalasan.
| Pamahiin | Sinasabing kahulugan | Posibleng paliwanag |
|---|---|---|
| Makati ang palad. | May darating na pera. Sa ilang bersyon: kanan = tatanggap, kaliwa = gagastos. | Walang tiyak na paliwanag |
| Nakagat ang sariling dila. | May nakaaalala o nag-uusap tungkol sa iyo. | Walang tiyak na paliwanag |
| Pumasok ang itim na paruparo sa bahay. | May kamag-anak na pumanaw o dumadalaw ang kaluluwa. | Walang tiyak na paliwanag |
| Pumasok ang makulay na paruparo sa bahay. | May darating na bisita o magandang balita. | Walang tiyak na paliwanag |
| Tumawid ang itim na pusa sa iyong dinaraanan. | Malas. | Hiram ito sa mga pamahiing galing sa Europa. |
| Humuni ang butiki habang paalis ka ng bahay. | Bumalik muna, baka may masamang mangyari sa lakad. | Walang tiyak na paliwanag |
| Pumasok ang ibon sa loob ng bahay. | May darating na balita; sa ilang lugar, may mamamatay. | Walang tiyak na paliwanag |
| Nabasag ang baso o pinggan sa handaan. | Sa ilang pamilya, suwerte; sa iba naman, malas. | Nagpapakita ito na nag-iiba ang pamahiin ayon sa pamilya at lugar. |
Pamahiin sa Bagong Taon, Mahal na Araw at pagsusulit
| Okasyon | Pamahiin | Sinasabing kahulugan |
|---|---|---|
| Bagong Taon | Maghanda ng labindalawang bilog na prutas sa mesa. | Kasaganaan sa bawat buwan ng taon. |
| Bagong Taon | Tumalon nang hatinggabi. | Para tumangkad ang mga bata. |
| Bagong Taon | Magsuot ng damit na may bilog-bilog (polka dots) at kalugin ang barya sa bulsa. | Para dumami ang pera. |
| Bagong Taon | Mag-ingay at buksan ang mga pinto at bintana. | Para itaboy ang malas at papasukin ang suwerte. |
| Mahal na Araw | Bawal maligo, maingay o magtrabaho nang mabigat sa Biyernes Santo. | Paggalang sa pagkamatay ni Hesus; sinasabing hindi rin gagaling agad ang sugat na makukuha sa araw na ito. |
| Pagsusulit | Huwag kumain ng itlog bago ang pagsusulit. | Makakakuha raw ng “itlog” o zero na marka. |
Paano natin dapat tingnan ang pamahiin?
- Igalang bilang bahagi ng kultura. Ipinakikita ng pamahiin kung paano nag-isip at nagmalasakit ang ating mga ninuno.
- Gamitin ang mapanuring pag-iisip. Tanungin kung may batayan ba ito. Walang ebidensyang siyentipiko na nagdudulot ng suwerte o malas ang mga gawaing ito.
- Hanapin ang aral. Maraming pamahiin ang may praktikal na payo sa likod, gaya ng pag-iingat sa gabi o paggalang sa namatayan.
- Huwag hayaang makasama. Kapag ang pamahiin ay pumipigil sa tamang pangangalaga sa kalusugan o nagdudulot ng takot, mas mahalaga ang siyensya at ang payo ng eksperto.
Pagsasanay
A. Isulat kung pamahiin, salawikain/kasabihan o tradisyon ang bawat isa.
- “Bawal gupitin ang kuko sa gabi.”
- “Ang hindi lumingon sa pinanggalingan ay hindi makararating sa paroroonan.”
- Simbang Gabi tuwing Disyembre
- “Huwag kumain ng itlog bago ang pagsusulit.”
- Pagdaraos ng pasiyam para sa yumao
Tingnan ang mga sagot
1. Pamahiin 2. Salawikain/kasabihan 3. Tradisyon 4. Pamahiin 5. Tradisyon
B. Sagutin.
- Magtanong sa iyong lolo, lola o magulang ng isang pamahiing alam nila. Isulat ito at ang kahulugan nito.
- Pumili ng isang pamahiin sa pahinang ito. Sa iyong palagay, ano ang posibleng praktikal na dahilan nito?
- Bakit mahalagang pag-aralan ang pamahiin kahit hindi natin ito pinaniniwalaan?
Mga madalas itanong
Ano ang pamahiin sa Ingles?
Ang pamahiin sa Ingles ay superstition. Ang “mapamahiin” naman ay superstitious.
Totoo ba ang pamahiin?
Walang siyentipikong patunay na nagdudulot ng suwerte o malas ang mga pamahiin. Gayunman, mahalaga ang mga ito bilang bahagi ng ating kultura at kasaysayan.
Bakit maraming pamahiin tungkol sa patay?
Dahil malalim ang paggalang ng mga Pilipino sa mga yumao at sa kabilang-buhay. Ang mga pamahiin sa lamay at libing ay paraan din ng pagpapakita ng pakikiramay sa pamilyang naulila.
Filipino superstitions (English summary)
Pamahiin means superstition: inherited Filipino beliefs about luck, bad luck and omens that have no scientific basis. Common examples include not sweeping the floor during a wake or at night, “pagpag” (stopping somewhere else before going home from a wake), not trying on a wedding dress before the wedding, “sukob” (siblings should not marry in the same year), preparing twelve round fruits on New Year’s Eve, and avoiding eggs before an exam. They vary by region and family and are best understood as part of Filipino culture.
Kaugnay: Mga kasabihan · Mga salawikain · Mga bugtong · Mga alamat
Tinipon at ipinaliwanag ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento mula sa mga pamahiing karaniwang kilala sa iba’t ibang bahagi ng Pilipinas. Nag-iiba ang mga ito ayon sa lugar at pamilya.