El Filibusterismo Kabanata 6: Si Basilio

Sa Kabanata 6 ng El Filibusterismo, “Si Basilio”, dinalaw ni Basilio ang puntod ng kanyang ina sa gubat ng mga Ibarra sa gabi ng Pasko. Dito isinalaysay ang kanyang pinagdaanan mula sa pagiging ulila hanggang sa pagiging malapit nang magtapos ng medisina.

Buod ng Kabanata 6

Habang tumutunog ang kampana para sa misa de gallo, lihim na lumabas ng bahay si Basilio at nagtungo sa lumang gubat ng mga Ibarra, na nabili na ni Kapitan Tiyago. Sa ilalim ng isang malaking balete, sa loob ng mga gumuguhong pader, naroon ang puntod ng kanyang inang si Sisa. Ito ang una niyang dinadalaw tuwing uuwi siya sa bayan.

Labintatlong taon na ang nakalipas mula nang mamatay doon ang kanyang ina. Naalala niya ang gabing iyon: may isang estrangherong nag-utos sa kanyang gumawa ng siga, at pagbalik niya ay may ikalawang estranghero na tumulong sa kanya na sunugin ang bangkay ng una at ilibing ang kanyang ina. Binigyan pa siya nito ng pera at pinaalis.

Mag-isa sa mundo, nagtungo si Basilio sa Maynila. Gutom at maysakit, halos mawalan na siya ng pag-asa hanggang sa makita niya si Kapitan Tiyago. Tinanggap siya bilang utusang walang sahod, ngunit pinayagang mag-aral sa San Juan de Letran. Doon, dahil sa kanyang gusgusing kasuotan, nilayuan siya ng mga kaklase at hindi pinapansin ng propesor. Kinabisado niya ang mga aralin kahit hindi niya naiintindihan, at pumasa siya.

Unti-unting umayos ang kanyang kalagayan. Sa ikaapat na taon, naging paborito siya ng isang propesor at nakakuha ng pinakamataas na marka. Dahil dito, inilipat siya ni Kapitan Tiyago sa Ateneo Municipal, kung saan namangha siya sa mas mahusay na paraan ng pagtuturo. Pinili niya ang kursong medisina. Pumayag si Kapitan Tiyago, bagaman mas gusto sana nito ang abogasya.

Sa ikatlong taon, nakapanggagamot na siya at nakapag-iipon. Ngayon ay dalawang buwan na lamang at magiging ganap na siyang doktor. Babalik siya sa bayan, pakakasalan si Juli, at sila ay magiging maligaya. Siya rin ang napiling magtalumpati sa pagtatapos, at pinapangarap niyang magsabi ng isang bagay na makatutulong sa mga mahihirap na mag-aaral sa hinaharap.

Mga tauhan sa kabanata

• Basilio: anak ni Sisa; ulilang nagsikap at malapit nang maging doktor
• Sisa: ina ni Basilio na nakalibing sa ilalim ng balete
• Kapitan Tiyago: kumupkop kay Basilio bilang utusan at nagpaaral sa kanya
• Juli: kasintahan ni Basilio na balak niyang pakasalan
• Ang dalawang estranghero: ang namatay na sinunog sa siga at ang tumulong sa paglilibing

Mahahalagang pangyayari

1. Lihim na dinalaw ni Basilio ang puntod ng kanyang ina sa gabi ng Pasko.
2. Naalala niya ang gabing namatay si Sisa at ang dalawang estranghero.
3. Naging utusan siya ni Kapitan Tiyago at nag-aral sa San Juan de Letran.
4. Lumipat siya sa Ateneo Municipal at pinili ang medisina.
5. Malapit na siyang magtapos at balak niyang pakasalan si Juli.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ipinakikita ng kabanata ang kapangyarihan ng sipag at tiyaga. Mula sa pagiging ulilang utusan na walang sahod, naging mahusay na mag-aaral ng medisina si Basilio.

Pinuna rin ni Rizal ang sistema ng edukasyon noon: mas pinahahalagahan ang pagsasaulo kaysa pag-unawa, at hinuhusgahan ang mag-aaral batay sa kanyang itsura at kasuotan.

Hindi rin nakalimot si Basilio sa kanyang pinagmulan. Ang taunang pagdalaw niya sa puntod ng ina ay tanda ng kanyang pagmamahal at pag-alala.

Mga gabay na tanong

1. Bakit sa gabi dinalaw ni Basilio ang puntod ng kanyang ina?
2. Ano ang naalala ni Basilio tungkol sa gabing namatay si Sisa?
3. Paano tinrato si Basilio sa San Juan de Letran? Bakit?
4. Ano ang pagkakaiba ng pagtuturo sa Ateneo Municipal ayon kay Basilio?
5. Anong katangian ni Basilio ang dapat tularan ng mga mag-aaral ngayon?

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng El Filibusterismo · Mga tauhan ng El Filibusterismo · Si Basilio sa Noli Me Tangere (Kabanata 17)

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1891), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.