El Filibusterismo Kabanata 11: Los Baños
Sa Kabanata 11 ng El Filibusterismo, “Los Baños”, nagbakasyon ang Kapitan-Heneral sa Los Baños at doon pinagpasyahan ang mahahalagang usapin ng bansa, habang naglalaro ng baraha. Dito tinalakay ang petisyon ng mga mag-aaral para sa akademya ng wikang Kastila.
Buod ng Kabanata 11
Nangaso ang Kapitan-Heneral sa Bosoboso, ngunit wala siyang nahuli dahil may kasama siyang banda ng musika na nagtaboy sa mga hayop. Lihim siyang natuwa, dahil ano ang sasabihin ng mga tao kung sumablay ang Heneral sa pagbaril? Bumalik siya sa Los Baños.
Sa palasyo, nakikipaglaro siya ng baraha kina Padre Irene at Padre Sibyla, na sadyang nagpapatalo upang mapasaya siya. Nagalit si Padre Camorra, na hindi alam ang laro, at umalis. Pumalit si Simoun, na nagbirong ang ipupusta ng mga pari ay ang kanilang mga birtud, at ang Heneral naman ay mga utos ng pagpapatapon at pagpatay. Ikinuwento rin ni Simoun na hinarang siya ng mga tulisan ngunit pinalaya matapos kunin ang kanyang mga rebolber, at sinabing ang tunay na masasamang tulisan ay nasa mga bayan at lungsod, hindi sa kabundukan.
Sa pagitan ng laro, dinesisyunan ng Heneral ang mga usapin. Tungkol sa baril pangaso, sinunod ang mungkahi ni Simoun. Tungkol sa kahilingan ng guro ng Tiani para sa mas maayos na silid-aralan, iniutos ng Heneral na suspindihin ang guro. Iminungkahi pa ni Don Custodio na gawing paaralan ang mga sabungan tuwing karaniwang araw.
Pinakamainit ang usapan tungkol sa petisyon ng mga mag-aaral para sa akademya ng wikang Kastila. Sinuportahan ito ng mataas na kawani at ni Padre Irene. Tinutulan ito ni Padre Sibyla, na tinawag itong “himagsikan sa papel”, at ni Padre Camorra, na nagsabing hindi dapat matuto ng Kastila ang mga indio upang hindi sila makipagtalo. Nagsalita si Padre Fernandez: dapat pagbigyan ang makatarungang hiling ng mga kabataan at ibatay ang pamamahala sa katarungan, hindi sa kamangmangan. Nauwi ito sa sigawan, hanggang ipinagpaliban ng Heneral ang desisyon.
Bago mag-agahan, ibinalita ng mataas na kawani na ikatlong araw nang bumabalik si Juli upang humingi ng tulong para sa pagpapalaya ng kanyang lolong si Tandang Selo. Biglang sumuporta si Padre Camorra sa hiling. Iniutos ng Heneral na palayain ang matanda, upang “hindi masabing hindi sila maawain”.
Mga tauhan sa kabanata
- Ang Kapitan-Heneral: pinakamataas na pinuno; nagpapasya habang naglalaro
- Simoun: tagapayo ng Heneral
- Padre Sibyla: tumutol sa akademya ng Kastila
- Padre Irene: sumuporta sa akademya
- Padre Camorra: mainitin ang ulo; tutol sa pagtuturo ng Kastila
- Padre Fernandez: Dominikong may bukas na isip
- Ang mataas na kawani: makatarungang opisyal na laging salungat sa Heneral
- Don Custodio at Ben Zayb: mga kasama sa palasyo
Mahahalagang pangyayari
- Walang nahuli ang Kapitan-Heneral sa pangangaso.
- Sadyang nagpatalo sa baraha ang mga pari upang mapasaya ang Heneral.
- Iniutos ng Heneral na suspindihin ang guro ng Tiani.
- Pinagtalunan ang petisyon para sa akademya ng wikang Kastila; ipinagpaliban ang desisyon.
- Iniutos ang pagpapalaya kay Tandang Selo.
Talasalitaan
| Salita | Kahulugan |
|---|---|
| petisyon | pormal na kahilingan sa pamahalaan |
| suspindihin | pansamantalang tanggalin sa tungkulin |
| birtud | kabutihang-asal |
| kawani | empleyado ng pamahalaan |
| ipinagpaliban | inilipat sa ibang araw |
Aral at mensahe
Tinutuligsa ng kabanata ang pabayang pamamahala: ang kapalaran ng mga tao, gaya ng guro at ng mga mag-aaral, ay pinagpapasyahan habang naglalaro ng baraha, at ayon lamang sa kapritso ng Heneral.
Ipinakikita rin na may mga Espanyol at prayle na makatarungan, gaya ng mataas na kawani at ni Padre Fernandez. Ang kanilang pananaw ay ang pamahalaang nakabatay sa katarungan, hindi sa takot at kamangmangan.
Mga gabay na tanong
- Bakit lihim na natuwa ang Heneral na wala siyang nahuli sa pangangaso?
- Bakit sadyang nagpapatalo sa baraha sina Padre Irene at Padre Sibyla?
- Ano ang nangyari sa kahilingan ng guro ng Tiani? Makatarungan ba ito?
- Ano ang mga pananaw ng bawat isa tungkol sa akademya ng wikang Kastila?
- Ano ang ibig sabihin ni Simoun nang sabihin niyang nasa bayan ang tunay na mga tulisan?
Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng El Filibusterismo · Mga tauhan ng El Filibusterismo · Noli Me Tangere
Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1891), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.