Noli Me Tangere Kabanata 14: Si Tasyo: Pilosopo o Baliw?

Sa Kabanata 14 ng Noli Me Tangere, “Si Tasyo: Pilosopo o Baliw?”, ipinakilala nang lubusan si Pilosopo Tasyo, ang matandang itinuturing na pantas ng mga may pinag-aralan ngunit baliw ng karamihan. Isang gabing may paparating na bagyo, ibinahagi niya ang kanyang mga paniniwala.

Buod ng Kabanata 14

Si Don Anastasio ay dating nag-aaral ng pilosopiya. Pinahinto siya ng kanyang mayamang ina, na natakot na kapag naging marunong siya ay makalimot siya sa Diyos; pinapili siya kung magpapari o titigil sa pag-aaral. Pinili niyang tumigil at nag-asawa. Sa loob ng isang taon, namatay ang kanyang asawa at ang kanyang ina, kaya itinuon niya ang sarili sa mga aklat hanggang sa maubos ang kanyang kayamanan. Pilosopo Tasyo ang tawag sa kanya ng mga may pinag-aralan; Tasyong Baliw naman ng mga mangmang.

Isang hapong nagbabadya ang bagyo, nakasalubong ni Tasyo ang gobernadorsilyo na may dalang mga kandila. Sinabi ni Tasyo na hinihintay niya ang bagyo at ang mga kidlat. Ipinaalala niya na sampung taon na siyang nagmumungkahi na bumili ang bayan ng pararayos, ngunit pinagtatawanan lamang siya; sa halip ay bumibili sila ng paputok at nagpapatunog ng kampana, bagaman napatunayan na ng agham na mapanganib magpatunog ng kampana habang may kidlat.

Sa simbahan, nakita niya ang dalawang batang sakristan, isang sampung taong gulang at isang pitong taong gulang. Niyaya niya silang umuwi dahil may inihandang hapunan ang kanilang ina, ngunit hindi raw sila pinapayagang umalis ng sakristan mayor hanggang alas-otso. Aakyat sila sa kampanaryo upang tumugtog para sa mga kaluluwa. Binalaan sila ni Tasyo na huwag lumapit sa mga kampana habang may bagyo.

Nagtuloy si Tasyo sa bahay ng mag-asawang Don Filipo, ang tenyente mayor, at Doray. Sinabi niyang isa siya sa anim na naghatid sa bangkay ni Don Rafael Ibarra. Nang tanungin kung nagpamisa siya para sa yumaong asawa, sinabi niyang hindi, at ikinuwento niya ang kasaysayan ng paniniwala sa purgatoryo: mula sa sinaunang relihiyon ni Zoroaster, sa mga unang pantas ng Simbahan, hanggang sa pagpapasya ng mga konsilyo noong 1439 at 1563. Para kay Tasyo, mabuti ang ideya ng purgatoryo dahil nag-uugnay ito sa mga buhay at sa mga patay; ang masama ay ang pang-aabuso rito upang kumita.

Nabagabag siya sa aral na iilan lamang ang maliligtas. Hindi raw maaaring lumikha ang isang mabuting Diyos ng tao para lamang parusahan ang karamihan. Tumakbo siya palabas sa gitna ng ulan at kidlat, nakataas ang kamay sa langit, at sumigaw na alam niyang mabuti ang Diyos at hindi malupit. Lalong lumakas ang bagyo.

Mga tauhan sa kabanata

• Pilosopo Tasyo (Don Anastasio): matalinong matanda na itinuturing na baliw ng mga mangmang
• Ang gobernadorsilyo: pinuno ng bayan na mas naniniwala sa kampana kaysa sa pararayos
• Ang dalawang batang sakristan: magkapatid na hindi pinauwi ng sakristan mayor
• Don Filipo Lino: tenyente mayor ng bayan at pinuno ng pangkat na liberal
• Doña Teodora Viña (Doray): batang asawa ni Don Filipo; relihiyosa at medyo mapamahiin

Mahahalagang pangyayari

1. Ipinakilala ang buhay at pinagmulan ni Pilosopo Tasyo.
2. Pinuna ni Tasyo ang gobernadorsilyo dahil sa hindi pagbili ng pararayos.
3. Binalaan ni Tasyo ang dalawang batang sakristan na huwag lumapit sa kampana.
4. Ikinuwento ni Tasyo kina Don Filipo at Doray ang kasaysayan ng purgatoryo.
5. Tumakbo si Tasyo sa gitna ng bagyo at sumigaw na mabuti ang Diyos.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ipinakikita ng kabanata na madalas ituring na baliw ang taong nag-iisip nang iba sa nakararami. Ang mga mungkahi ni Tasyo, tulad ng pararayos, ay makatwiran at batay sa agham, ngunit pinagtawanan dahil salungat sa nakagawian.

Mahalaga rin ang pagkakaiba ng tunay na pananampalataya at panatisismo. Hindi tinutuligsa ni Tasyo ang pananampalataya ni Doray; ang kanyang pinupuna ay ang paggamit ng relihiyon upang kumita at manakot.

Mapapansin din ang babala ni Tasyo sa dalawang bata, na nagpapahiwatig ng panganib na darating sa kanila sa mga susunod na kabanata.

Mga gabay na tanong

1. Bakit tinatawag na “pilosopo” ng iba at “baliw” naman ng iba si Tasyo?
2. Ano ang iminumungkahi ni Tasyo sa gobernadorsilyo, at bakit hindi ito sinunod?
3. Ano ang babala ni Tasyo sa dalawang batang sakristan?
4. Ano ang pananaw ni Tasyo tungkol sa purgatoryo? Ano ang itinuturing niyang masama?
5. Sa iyong palagay, si Tasyo ba ay pilosopo o baliw? Ipaliwanag.

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng Noli Me Tangere · Mga tauhan ng Noli Me Tangere · El Filibusterismo

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1887), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.