Mga Uri ng Teksto: Kahulugan, Layunin at Halimbawa
Ang mga uri ng teksto ay ang iba’t ibang anyo ng sulatin ayon sa layunin ng may-akda: magbigay ng impormasyon, magsalaysay, maglarawan, manghikayat, mangatwiran o magturo ng proseso. Pinag-aaralan ito sa asignaturang Filipino, mula sa elementarya hanggang sa Senior High School, lalo na sa pagbasa at pagsusuri ng iba’t ibang teksto.
Ang anim na uri ng teksto
| Uri | Layunin | Tanong na sinasagot | Halimbawa |
|---|---|---|---|
| Tekstong impormatibo | Magbigay ng impormasyon batay sa katotohanan | Ano ang dapat kong malaman? | Balita, ensiklopedya, ulat |
| Tekstong naratibo | Magsalaysay ng mga pangyayari | Ano ang nangyari? | Maikling kwento, alamat, pabula, anekdota |
| Tekstong deskriptibo | Maglarawan gamit ang pandama | Ano ang itsura, tunog o pakiramdam nito? | Paglalarawan ng isang lugar o tao |
| Tekstong persuweysib | Manghikayat o mangumbinsi | Bakit ko ito dapat gawin o paniwalaan? | Patalastas, talumpating nanghihikayat |
| Tekstong argumentatibo | Mangatwiran gamit ang ebidensya | Alin ang tama, at bakit? | Editoryal, posisyong papel, debate |
| Tekstong prosidyural | Magturo ng paraan o hakbang | Paano ito gagawin? | Resipe, manwal, panuto |
Tekstong biswal: bukod sa anim na ito, pinag-aaralan din ang tekstong biswal, na naghahatid ng mensahe sa pamamagitan ng larawan, graph at simbolo.
Paano malalaman kung anong uri ng teksto ang binabasa?
- May kwento ba, tauhan at pagkakasunod-sunod ng pangyayari? Naratibo.
- Puro datos at katotohanan, walang opinyon? Impormatibo.
- Nakatuon sa itsura, amoy, tunog o pakiramdam? Deskriptibo.
- May bilang ng hakbang at mga kagamitan? Prosidyural.
- Gusto kang kumbinsihin? Kung umaapela sa damdamin o sa kredibilidad ng nagsasalita, persuweysib; kung gumagamit ng ebidensya at lohika para patunayan ang isang panig, argumentatibo.
Pagsasanay: anong uri ng teksto ito?
- “Una, hugasan ang bigas. Ikalawa, ilagay sa kaldero at dagdagan ng tubig hanggang sa unang guhit ng daliri.”
- “Ang Pilipinas ay binubuo ng mahigit 7,000 pulo.”
- “Noong unang panahon, may isang batang laging nagtatanong kung nasaan ang mga bagay…”
- “Bumili na ng bagong Sabon Linis! Tatlong araw lang, puti na ang iyong damit!”
- “Malamig ang simoy ng hangin sa Baguio; amoy pino ang paligid at kulay-abo ang makapal na ulap.”
Tingnan ang mga sagot
1. Prosidyural · 2. Impormatibo · 3. Naratibo (mula sa Alamat ng Pinya) · 4. Persuweysib · 5. Deskriptibo
Mga madalas itanong
Maaari bang magkaroon ng higit sa isang uri ang isang teksto?
Oo. Halimbawa, ang isang talambuhay ay naratibo dahil nagsasalaysay ito ng buhay ng isang tao, pero impormatibo rin dahil naglalaman ng totoong petsa at pangyayari. Tinutukoy ang uri batay sa pangunahing layunin ng teksto.
Ano ang pagkakaiba ng persuweysib at argumentatibo?
Parehong nanghihikayat, pero ang persuweysib ay madalas umaapela sa damdamin, habang ang argumentatibo ay nakabatay sa ebidensya at lohikal na pangangatwiran, at kadalasang kinikilala rin ang kabilang panig.
Kaugnay na aralin: Mga elemento ng maikling kwento · Talumpati