El Filibusterismo Kabanata 1: Sa Ibabaw ng Kubyerta

Sa Kabanata 1 ng El Filibusterismo, “Sa Ibabaw ng Kubyerta”, nagsimula ang nobela sa isang paglalakbay sa ilog Pasig sakay ng bapor Tabo. Sa itaas na bahagi ng barko nakaupo ang mga makapangyarihan, at dito unang ipinakilala si Simoun, ang misteryosong mag-aalahas.

Buod ng Kabanata 1

Isang umaga ng Disyembre, mabagal na binabagtas ng bapor Tabo ang paliku-likong ilog Pasig patungong Laguna. Bilog, marumi at mabagal ang barko, at madalas sumadsad sa buhangin. Inihambing ito ni Rizal sa “Barko ng Estado”, ang pamahalaan noon: mabagal, magulo, at pinamamahalaan ng mga prayle at opisyal.

Hati ang mga pasahero. Sa ilalim ng kubyerta ay nagsisiksikan ang mga Pilipino, Intsik at mestiso kasama ng mga kargamento. Sa ibabaw ng kubyerta naman, komportableng nakaupo ang mga nakadamit-Europeo, mga prayle at mga kawani ng pamahalaan: si Donya Victorina, na naghahanap sa kanyang asawang si Don Tiburcio na tumakas sa kanya; si Don Custodio; ang mamamahayag na si Ben Zayb; ang mga paring sina Padre Salvi, Padre Camorra, Padre Sibyla at Padre Irene; at ang mayamang mag-aalahas na si Simoun, na sinasabing tagapayo ng Kapitan-Heneral.

Nagreklamo si Donya Victorina sa kabagalan ng barko at sa mga “indio”, kahit Pilipina rin siya. Samantala, pinag-usapan ng grupo kung paano aayusin ang ilog. Nagtalo sina Ben Zayb at Padre Camorra, at pumagitna si Padre Salvi.

Nagbigay si Simoun ng mungkahi: gumawa ng tuwid na kanal mula sa pinagmulan hanggang sa bunganga ng ilog at tambakan ang lumang Pasig. Nang sabihin ni Don Custodio na magastos ito, sagot ni Simoun: gamitin ang sapilitang paggawa ng mga bilanggo at mamamayan, bata man o matanda, at pagdalhin pa sila ng sariling pagkain. Nang sabihing maaaring mag-alsa ang mga tao, tinawanan ito ni Simoun at sinabing hindi na muling maghihimagsik ang bayan, gaano man kabigat ang trabaho at buwis. Pagkatapos ay bumaba siya sa kamarote.

Nainis si Don Custodio kay Simoun, at ipinagmalaki ang sarili niyang mungkahi: pilitin ang mga bayan sa paligid na mag-alaga ng itik, na kakain sa mga susong nasa buhanginan, kaya kusang lalalim ang ilog. Tinutulan ito ni Donya Victorina dahil dadami raw ang balut, na kinasusuklaman niya.

Mga tauhan sa kabanata

• Simoun: mayamang mag-aalahas na nakasalaming asul; tagapayo ng Kapitan-Heneral
• Donya Victorina: Pilipinang nagpapanggap na Europea; hinahanap ang asawang si Don Tiburcio
• Don Custodio: mataas na opisyal na mahilig sa sariling mga panukala
• Ben Zayb: mamamahayag na nag-aakalang siya lamang ang nag-iisip sa bansa
• Padre Salvi: payat na Pransiskano; dating kura ng San Diego
• Padre Camorra: batang prayleng mukhang artilyero
• Padre Sibyla: Dominikong bise-rektor ng unibersidad
• Padre Irene: kanonigo na mahilig mambola
• Ang kapitan ng barko: matandang marino na mahinahon

Mahahalagang pangyayari

1. Naglakbay ang bapor Tabo sa ilog Pasig patungong Laguna.
2. Ipinakilala ang mga pasahero sa ibabaw ng kubyerta.
3. Nagreklamo si Donya Victorina sa barko at sa mga Pilipino.
4. Iminungkahi ni Simoun ang tuwid na kanal gamit ang sapilitang paggawa.
5. Ipinagmalaki ni Don Custodio ang kanyang panukala tungkol sa pag-aalaga ng itik.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ang bapor Tabo ay sagisag ng pamahalaan noong panahon ng Espanyol: mabagal, magulo, at ang mga makapangyarihan ay nasa itaas habang ang karaniwang Pilipino ay nagsisiksikan sa ibaba.

Ipinakikita rin ng kabanata ang kalupitan ng mungkahi ni Simoun. Sa unang tingin ay mukhang panig siya sa mga makapangyarihan, ngunit sa pag-unlad ng nobela ay malalaman natin ang tunay niyang layunin sa pagpapalala ng pang-aapi.

Mga gabay na tanong

1. Bakit inihambing ni Rizal ang bapor Tabo sa “Barko ng Estado”?
2. Sino-sino ang mga pasahero sa ibabaw ng kubyerta, at ano ang kanilang katayuan sa lipunan?
3. Ano ang mungkahi ni Simoun tungkol sa ilog Pasig? Bakit ito nakababahala?
4. Ano ang panukala ni Don Custodio? Makatwiran ba ito?
5. Sa palagay mo, bakit nais ni Simoun na lalong pahirapan ang mga tao?

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng El Filibusterismo · Mga tauhan ng El Filibusterismo · Noli Me Tangere

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1891), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.