El Filibusterismo Kabanata 5: Ang Noche Buena ng Isang Kutsero

Sa Kabanata 5 ng El Filibusterismo, “Ang Noche Buena ng Isang Kutsero”, dumating si Basilio sa San Diego sa bisperas ng Pasko. Sa pamamagitan ng mga mata ng isang kutserong inaapi, ipinakita ni Rizal ang malungkot na kalagayan ng bayan.

Buod ng Kabanata 5

Gabi na nang dumating si Basilio sa San Diego, sakay ng karomata ng kutserong si Sinong. Naantala sila nang ilang oras dahil nakalimutan ni Sinong ang kanyang sedula, kaya hinuli at binugbog siya ng Guardia Civil.

Dumaraan noon ang prusisyon ng Noche Buena. Nakita nila ang imahen ng isang matandang may mahabang balbas (si Matusalem), ang Tatlong Haring Mago, si San Jose na naglalakad sa pagitan ng dalawang guardia civil na parang bilanggo, at ang Birhen. Naisip ng kutsero na noong panahon ng mga santo ay walang guardia civil, dahil hindi mabubuhay nang matagal ang sinumang laging binubugbog.

Tinanong ni Sinong si Basilio kung nakawala na ba ang kanang paa ng “Haring Bernardo”, ang hari ng mga indio ayon sa alamat, na nakakadena sa isang yungib sa San Mateo at darating balang araw upang palayain ang bayan. Kapag nakawala raw ito, ibibigay niya ang kanyang mga kabayo at maglilingkod dito hanggang kamatayan. Napansin din ni Basilio na kakaunti na ang mga parol at palamuti sa bayan kumpara sa dati, dahil sa mababang presyo ng asukal, masamang ani, at pagdami ng buwis at pang-aabuso.

Pagdaan nila sa kuwartel, muling hinuli ang kutsero dahil namatay ang ilaw ng kanyang karomata. Naglakad na lamang si Basilio. Tanging ang bahay ni Kapitan Basilio ang may kasiyahan. Doon ay nakita niya si Simoun, na nakikipag-usap sa kura at sa alperes tungkol sa pagbili ng alahas.

Sa bahay ni Kapitan Tiyago na kanyang tinutuluyan, ibinalita ng matandang katiwala ang mga masasamang balita: may mga manggagawang nakulong, may mga namatay na kalabaw, at ang pinakamabigat, ang pagdukot ng mga tulisan kay Kabesang Tales. Nawalan ng gana si Basilio.

Mga tauhan sa kabanata

• Basilio: umuwi sa San Diego para sa Pasko
• Sinong: kutserong inaapi ng Guardia Civil
• Ang Guardia Civil: bumugbog at humuli sa kutsero
• Kapitan Basilio: may handaan sa kanyang bahay
• Simoun: nagbebenta ng alahas sa mga makapangyarihan ng bayan
• Ang matandang katiwala: nagbalita tungkol kay Kabesang Tales

Mahahalagang pangyayari

1. Naantala si Basilio dahil hinuli at binugbog ang kutsero.
2. Dumaan ang prusisyon ng Noche Buena.
3. Ikinuwento ng kutsero ang alamat ni Haring Bernardo.
4. Muling hinuli ang kutsero dahil sa namatay na ilaw ng karomata.
5. Nalaman ni Basilio ang pagdukot kay Kabesang Tales.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ang kutserong si Sinong ay larawan ng karaniwang Pilipinong inaapi: binubugbog dahil sa maliit na pagkakamali, at ang tanging pag-asa ay isang alamat ng haring magpapalaya sa kanila.

Ipinakikita rin ng kabanata na nawawala na ang saya ng Pasko sa bayan dahil sa kahirapan at pang-aabuso, habang ang mayayaman at makapangyarihan ay patuloy na nagsasaya.

Mga gabay na tanong

1. Bakit naantala ang pagdating ni Basilio sa San Diego?
2. Ano ang napansin ng kutsero sa imahen ni San Jose sa prusisyon?
3. Sino si Haring Bernardo, at ano ang sinisimbolo niya para sa kutsero?
4. Bakit kakaunti na ang palamuti sa bayan ngayong Pasko?
5. Ano ang masamang balitang natanggap ni Basilio?

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng El Filibusterismo · Mga tauhan ng El Filibusterismo · Noli Me Tangere

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1891), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.