Noli Me Tangere Kabanata 9: Mga Bagay-bagay sa Paligid

Sa Kabanata 9 ng Noli Me Tangere, “Mga Bagay-bagay sa Paligid” (sa ibang salin, “Mga Bagay-bagay Tungkol sa Bayan”), habang wala si Ibarra ay abala ang mga pari at ang Kapitan Heneral sa pag-uusap tungkol sa kanya. Dito unang nagpahiwatig si Padre Damaso na tutol siya sa pag-iisang dibdib nina Ibarra at Maria Clara.

Buod ng Kabanata 9

Tama ang hinala ni Ibarra: si Padre Damaso nga ang nakasakay sa karwahe, at papunta ito sa bahay ni Kapitan Tiyago. Nadatnan niya si Maria Clara at si Tiya Isabel na paalis patungo sa beaterio upang kunin ang mga gamit ng dalaga. Hinaplos ng pari ang pisngi ni Maria Clara at bumulong ng “Tingnan natin kung sino ang mas malakas.” Hindi niya inabot ang kamay kay Kapitan Tiyago at agad niyang niyaya ito sa isang silid upang mag-usap nang sarilinan.

Samantala, nagtungo si Padre Sibyla sa kumbento ng kanilang orden upang dalawin ang isang matandang paring maysakit. Iniulat niya na mukhang matino at mabait na binata si Ibarra, na nagsimula na ang “labanan” noong nakaraang gabi, at na mapapangasawa nito ang anak ni Kapitan Tiyago. Ayon sa matandang pari, mas mabuti pa ang hayagang pag-atake kaysa sa bayad na papuri, dahil tatagal lamang ang kanilang kapangyarihan habang pinaniniwalaan pa sila ng tao. Nagbabala rin siya na ang walang-tigil na pagtataas ng upa sa kanilang mga lupain ang maaaring magpabagsak sa kanila.

Ikinuwento rin ni Padre Sibyla na humingi ng paumanhin ang tenyente at sinabing nalasing lamang siya noong gabing iyon. Hindi raw siya sumbungero, kaya hindi siya nagsumbong sa Kapitan Heneral.

Gayunman, nakarating pa rin sa Kapitan Heneral ang nangyari sa handaan sa pamamagitan ng isa niyang ayudante, na nakarinig nito kay G. Laruja. Tumawa lamang ang Heneral at sinabing hindi siya makikipag-away sa mga “lalaking nakapalda.” Ibinunyag din niya na humiling na siya noon na ilipat si Padre Damaso bilang parusa, ngunit inilipat lamang ito ng Provincial sa isang mas mabuting bayan.

Natapos ang pag-uusap nina Padre Damaso at Kapitan Tiyago. Bago umalis, pinagsabihan ng pari si Kapitan Tiyago na naiwasan sana ang lahat kung kinonsulta muna siya at hindi nagsinungaling. Nang makaalis ang pari, nagmamadaling pinatay ni Kapitan Tiyago ang mga kandilang sinindihan niya sa altar para sa ligtas na paglalakbay ni Ibarra. “Mahaba pa ang daan at may panahon pa,” bulong niya.

Mga tauhan sa kabanata

• Padre Damaso: kinausap nang sarilinan si Kapitan Tiyago; nagpahiwatig ng pagtutol kay Ibarra
• Kapitan Tiyago: natakot sa pari at pinatay ang mga kandilang sinindihan para kay Ibarra
• Maria Clara at Tiya Isabel: paalis patungo sa beaterio upang kunin ang gamit ng dalaga
• Padre Sibyla: nag-ulat tungkol kay Ibarra sa isang matandang pari
• Ang matandang paring maysakit: pinuno ng mga Dominiko na nagpaliwanag kung paano napapanatili ang kanilang kapangyarihan
• Ang Kapitan Heneral: pinakamataas na pinuno ng pamahalaan; ayaw makipag-away sa mga prayle

Mahahalagang pangyayari

1. Dumating si Padre Damaso sa bahay ni Kapitan Tiyago at kinausap ito nang sarilinan.
2. Dinalaw ni Padre Sibyla ang isang matandang paring maysakit at iniulat ang tungkol kay Ibarra.
3. Ipinaliwanag ng matandang pari na nakasalalay ang kanilang kapangyarihan sa paniniwala ng tao.
4. Nalaman ng Kapitan Heneral ang nangyari sa handaan.
5. Pinatay ni Kapitan Tiyago ang mga kandilang sinindihan para sa kaligtasan ni Ibarra.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ipinakikita ng kabanata kung paano ginagamit ang kapangyarihan at impluwensya upang kontrolin ang buhay ng iba. Sa isang pag-uusap lamang, nabago ni Padre Damaso ang isip ni Kapitan Tiyago tungkol sa kasal ng kanyang anak.

Makikita rin ang kahinaan ng pamahalaan: alam ng Kapitan Heneral ang mga pang-aabuso, ngunit pinili niyang manahimik upang makaiwas sa gulo. Ang sinabi ng matandang pari na nakasalalay ang kanilang lakas sa paniniwala ng tao ay nagpapakita kung gaano kahalaga ang kamalayan ng mamamayan.

Mga gabay na tanong

1. Ano ang ibig sabihin ni Padre Damaso nang sabihin niyang “Tingnan natin kung sino ang mas malakas”?
2. Ano ang iniulat ni Padre Sibyla sa matandang pari tungkol kay Ibarra?
3. Ayon sa matandang pari, saan nakasalalay ang kapangyarihan ng kanilang orden?
4. Bakit hindi pinarusahan ng Kapitan Heneral si Padre Damaso?
5. Bakit pinatay ni Kapitan Tiyago ang mga kandila? Ano ang ipinahihiwatig nito?

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng Noli Me Tangere · Mga tauhan ng Noli Me Tangere · El Filibusterismo

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1887), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.