Noli Me Tangere Kabanata 1: Isang Pagtitipon

Sa Kabanata 1 ng Noli Me Tangere, “Isang Pagtitipon”, nagsimula ang nobela sa isang marangyang handaan sa bahay ni Kapitan Tiyago sa Maynila. Dito unang ipinakilala ni Rizal ang ilan sa mahahalagang tauhan, lalo na si Padre Damaso, at ang mga isyung iikutan ng buong nobela.

Buod ng Kabanata 1

Sa huling araw ng Oktubre, nagdaos ng isang malaking hapunan si Don Santiago de los Santos, na mas kilala bilang Kapitan Tiyago, sa kanyang bahay sa Kalye Anloague sa Binondo. Kahit noong hapon ding iyon lamang niya ito ipinaalam, kumalat agad ang balita, at dumagsa ang mga panauhin, pati ang mga taong mahilig lamang makikain.

Si Tiya Isabel, ang pinsan ni Kapitan Tiyago, ang sumalubong sa mga babaeng panauhin. Magkahiwalay ang mga lalaki at babae. Ang pinakamasiglang usapan ay nasa isang maliit na grupo: dalawang pari, sina Padre Sibyla, isang batang Dominiko na kura ng Binondo, at Padre Damaso, isang Pransiskano; isang matandang tenyente ng Guardia Civil; si G. Laruja; at isang binatang mapula ang buhok na apat na araw pa lamang sa bansa.

Ipinagmalaki ni Padre Damaso na dalawampung taon siyang naging kura ng bayan ng San Diego at kilala niya ang bawat tao roon. Paulit-ulit niyang sinabing tamad at walang utang na loob ang mga “indio”, at sinang-ayunan pa siya ni Laruja. Nag-alala ang binata dahil nasa bahay sila ng isang Pilipino. Nang tanungin ni Padre Sibyla kung bakit siya umalis sa San Diego, biglang nagalit si Padre Damaso at sinabing walang karapatan ang sinuman, kahit ang hari, na makialam kapag ipinahukay ng isang pari ang bangkay ng isang erehe.

Dito nagsalita ang tenyente. Isinalaysay niya na habang wala si Padre Damaso, ipinalibing ng kanyang katulong na pari ang bangkay ng isang napakabuting tao. Nang bumalik si Padre Damaso, ipinahukay niya ang bangkay at ipinaalis sa sementeryo. Nalaman ito ng Kapitan-Heneral at pinarusahan ang pari sa pamamagitan ng paglilipat sa ibang bayan. Matapos magsalita, lumayo ang tenyente sa grupo.

Unti-unting kumalma ang pagtitipon. Dumating ang mag-asawang Doktor de Espadaña at Donya Victorina. Nagkaroon pa ng nakakatawang pagtatalo tungkol sa kung sino ang nag-imbento ng pulbura, kung saan nagkamali si Padre Damaso at itinama siya ni Padre Sibyla. Natapos ang kabanata nang may dalawang taong pumasok sa silid.

Mga tauhan sa kabanata

• Kapitan Tiyago: mayamang may-ari ng bahay na nagdaos ng handaan
• Tiya Isabel: pinsan ni Kapitan Tiyago na tumanggap sa mga babaeng panauhin
• Padre Damaso: Pransiskanong dating kura ng San Diego; mainitin ang ulo at mapanlait sa mga Pilipino
• Padre Sibyla: Dominikong kura ng Binondo; mahinahon ngunit tuso sa pananalita
• Ang tenyente ng Guardia Civil (Tenyente Guevarra): nagtanggol sa isang yumaong kaibigan
• G. Laruja: panauhing sumasang-ayon kay Padre Damaso
• Ang binatang mapula ang buhok: dayuhang bagong dating na nais pag-aralan ang bansa
• Doktor de Espadaña at Donya Victorina: mag-asawang huling dumating

Mahahalagang pangyayari

1. Nagdaos si Kapitan Tiyago ng handaan sa huling araw ng Oktubre.
2. Nilait ni Padre Damaso ang mga Pilipino sa harap ng mga panauhin.
3. Nagalit si Padre Damaso nang maalala ang paglipat sa kanya mula sa San Diego.
4. Ibinunyag ng tenyente na ipinahukay ni Padre Damaso ang bangkay ng isang mabuting tao, kaya siya inilipat ng Kapitan-Heneral.
5. Dumating sina Doktor de Espadaña at Donya Victorina, at may dalawang bagong panauhing pumasok.

Talasalitaan

Aral at mensahe

Ipinakikita ng kabanata ang pagmamataas at pang-aabuso ng ilang prayle noong panahon ng Espanyol. Kahit nasa bahay ng isang Pilipino, malayang nilalait ni Padre Damaso ang mga Pilipino.

Ipinakikita rin nito na hindi dapat manahimik sa harap ng kawalan ng katarungan, gaya ng ginawa ng tenyente nang ipagtanggol niya ang karangalan ng isang yumaong kaibigan. Ang yumaong ito ay magiging napakahalaga sa mga susunod na kabanata.

Mga gabay na tanong

1. Saan at kailan naganap ang handaan ni Kapitan Tiyago?
2. Ano ang pananaw ni Padre Damaso tungkol sa mga Pilipino? Makatwiran ba ito?
3. Bakit nagalit si Padre Damaso nang tanungin kung bakit siya umalis sa San Diego?
4. Ano ang ibinunyag ng tenyente tungkol sa paglipat kay Padre Damaso?
5. Sino sa palagay mo ang “napakabuting tao” na ipinahukay ang bangkay? (Alamin sa Kabanata 2 at 4.)

Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng Noli Me Tangere · Mga tauhan ng Noli Me Tangere · El Filibusterismo

Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1887), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.