Noli Me Tangere Kabanata 3: Ang Hapunan
Sa Kabanata 3 ng Noli Me Tangere, “Ang Hapunan”, naupo na sa hapag ang mga panauhin ni Kapitan Tiyago. Isang simpleng mangkok ng tinola ang naging dahilan ng pagkainis ni Padre Damaso, at dito unang nagkaharap nang tahasan sina Crisostomo Ibarra at ang dating kura ng kanyang bayan.
Buod ng Kabanata 3
Masaya na si Padre Sibyla habang papunta sa hapag, samantalang mainit pa rin ang ulo ni Padre Damaso. Nagkaroon ng alitan si Donya Victorina at ang tenyente nang matapakan nito ang laylayan ng kanyang saya.
Nag-agawan, sa kunwaring pagpaparaya, sina Padre Sibyla at Padre Damaso sa upuan sa kabisera ng mesa. Inalok pa ito ni Padre Sibyla sa tenyente, ngunit tumanggi ito. Walang nakaalalang alukin ang may-bahay na si Kapitan Tiyago, at wala na siyang maupuan. Ipinaliwanag niya kay Ibarra na ang handaan ay pasasalamat sa Birhen sa ligtas nitong pagdating, at ipinahanda niya ang tinola dahil matagal na itong hindi nakakakain nito.
Nang ihain ang tinola, napunta kay Padre Damaso ang leeg at matigas na pakpak ng manok, habang kay Ibarra napunta ang masasarap na bahagi. Dahil dito, nainis ang pari: dinurog niya ang kalabasa, halos hindi tinikman ang sabaw, at padabog na itinulak ang pinggan.
Tinanong si Ibarra tungkol sa kanyang pitong taon sa Europa. Sinabi niyang isang taon na siyang walang natatanggap na balita kaya hindi pa niya alam kung paano namatay ang kanyang ama. Nang tanungin kung ano ang pinakamahalagang natutunan niya sa paglalakbay, sumagot siya na ang kaunlaran o kahirapan ng isang bayan ay nakasalalay sa kalayaan o sa mga maling paniniwala nito, at sa pagsasakripisyo o pagkamakasarili ng mga ninuno nito.
Hinamak ito ni Padre Damaso: hindi raw sulit gumastos ng malaki para lamang matutunan ang bagay na alam na ng sinumang mag-aaral. Sa halip na gumanti, magalang na sinabi ni Ibarra na sanay na siya sa ganitong pakikitungo ng pari mula pa noong bata siya, nang madalas itong kumain sa hapag ng kanyang ama. Pagkatapos ay nagpaalam siya dahil may mahalagang lakad. Nang makaalis siya, sinabi ni Padre Damaso na dapat ipagbawal ang pagpapadala ng mga kabataang Pilipino sa Europa. Nang gabing iyon, isinulat ng binatang mapula ang buhok sa kanyang kuwaderno ang kanyang mga obserbasyon tungkol sa bansa.
Mga tauhan sa kabanata
- Crisostomo Ibarra: binatang kababalik lamang mula sa pitong taong pag-aaral sa Europa
- Padre Damaso: nainis dahil sa leeg at pakpak ng manok; hinamak si Ibarra
- Padre Sibyla: nakipag-agawan sa kabisera ng mesa
- Kapitan Tiyago: ang may-bahay na nawalan ng upuan
- Ang tenyente: tumanggi sa kabisera; nakipagtalo kay Donya Victorina
- Donya Victorina at Doktor de Espadaña: nagtanong kay Ibarra tungkol sa Europa
- G. Laruja at ang binatang mapula ang buhok: mga panauhing nagtanong kay Ibarra
Mahahalagang pangyayari
- Nag-agawan sina Padre Sibyla at Padre Damaso sa kabisera ng mesa.
- Inihain ang tinola; napunta kay Padre Damaso ang leeg at pakpak ng manok.
- Ikinuwento ni Ibarra na hindi pa niya alam kung paano namatay ang kanyang ama.
- Hinamak ni Padre Damaso ang natutunan ni Ibarra sa Europa.
- Magalang na nagpaalam si Ibarra at umalis sa handaan.
Talasalitaan
| Salita | Kahulugan |
|---|---|
| kabisera | ang upuan sa dulo ng mesa na para sa pinakamarangal na panauhin |
| tinola | ulam na sabaw ng manok na may luya at gulay |
| hinamak | minaliit o nilait |
| padabog | pagkilos nang pabagsak dahil sa inis |
| ninuno | mga taong nauna sa atin sa isang lahi o bayan |
Aral at mensahe
Ipinakikita ng kabanata ang kahalagahan ng pagpipigil sa sarili. Kahit hinamak siya sa harap ng maraming tao, sumagot si Ibarra nang may paggalang at dignidad.
Mahalaga rin ang sinabi ni Ibarra: ang kaunlaran ng isang bansa ay nakasalalay sa kalayaan at sa pagsasakripisyo ng mga mamamayan nito. Ito ang isa sa mga pangunahing mensahe ni Rizal sa buong nobela.
Ang tinola ay simbolo rin: ang maliit na bagay tulad ng leeg ng manok ay sapat na upang lumabas ang tunay na ugali ng isang tao.
Mga gabay na tanong
- Bakit nag-agawan sa kabisera ng mesa ang dalawang pari?
- Bakit nainis si Padre Damaso sa tinolang inihain sa kanya?
- Ano ang natutunan ni Ibarra sa kanyang paglalakbay sa Europa?
- Paano tumugon si Ibarra nang hamakin siya ni Padre Damaso? Ano ang ipinakikita nito tungkol sa kanyang ugali?
- Bakit sinabi ni Padre Damaso na dapat ipagbawal ang pagpapadala ng mga kabataan sa Europa?
Kaugnay: Buod at listahan ng mga kabanata ng Noli Me Tangere · Mga tauhan ng Noli Me Tangere · El Filibusterismo
Ang buod na ito ay isinulat sa sariling salita ng Pangkat Editoryal ng Aking Maikling Kwento batay sa orihinal na nobela ni José Rizal (1887), na nasa pampublikong domain. Maaaring bahagyang magkaiba ang mga pangalan at pamagat depende sa saling ginagamit ng inyong aklat.