Sa mga Kababaihang Taga-Malolos ni Jose Rizal

Ang Sa mga Kababaihang Taga-Malolos (Sa mga Kababayang Dalaga sa Malolos) ay liham ni Jose Rizal na isinulat sa Tagalog sa London noong 22 Pebrero 1889, para sa mga dalagang taga-Malolos, Bulacan na humiling ng gabing paaralan upang matuto ng Espanyol. Hiniling ito kay Rizal ni Marcelo H. del Pilar. Pinupuri ng liham ang kanilang tapang at hinihikayat silang ituloy ang pag-aaral.

📄 I-download ang buod, gabay na tanong at sagot (PDF): libre, maaaring i-print para sa klase.

May-akdaJose Rizal
Petsa at lugar22 Pebrero 1889, London
WikaTagalog
Para kaninoMga dalagang taga-Malolos, sa pamamagitan ni Marcelo H. del Pilar
UriLiham na may anyong sanaysay
TemaEdukasyon at pagkamakabayan ng kababaihan

Buod ng liham

Binabati at pinupuri ni Rizal ang mga dalagang taga-Malolos sa kanilang tapang sa paghingi ng paaralan sa kabila ng pagtutol ng mga prayle. Hinihikayat niya silang magpatuloy sa pag-aaral at sa pagpapabuti ng sarili.

Ayon sa mga talakay tungkol sa liham, ginamit ni Rizal ang halimbawa ng mga inang Spartan upang ipakita ang disiplina at pagkamakabayan, at nagbigay ng payo tungkol sa pagpili ng mabuting asawa at sa pagpapalaki ng mga anak na may dangal. Itinuturing ang liham bilang isa sa pinakamahalagang pahayag niya tungkol sa papel ng kababaihan sa bayan.

Buod ito batay sa mga pinagkunan sa dulo ng pahina. Para sa buong teksto, basahin ang liham sa inyong aklat o modyul sa Rizal o Filipino.

Ang kasaysayan: ang paaralan ng mga dalaga sa Malolos

PetsaPangyayari
12 Disyembre 1888Iniabot ng mga dalagang taga-Malolos, sa pangunguna ni Alberta Uitangcoy, ang petisyon kay Gobernador-Heneral Valeriano Weyler. Hiniling nila ang isang gabing paaralan sa bahay ng isang kamag-anak, kung saan magtuturo ng gramatikang Espanyol ang isang gurong Latin na kanilang babayaran. Ayon sa mga ulat, mga 20 ang lumagda.
PagtutolTinutulan ng kura paroko na si Fr. Felipe García ang paaralan at ginamit ang kanyang impluwensya upang hindi ito aprubahan. Ayon kay Ambeth Ocampo, nais niyang ipreserba ang paniniwalang sa tahanan ang lugar ng babae.
29 Enero 1889Ayon sa ulat ng Manila Bulletin, inutusan ng Ministro ng mga Kolonya na si Manuel Becerra si Weyler na pahintulutan ang paaralan.
17 Pebrero 1889Sumulat si Marcelo H. del Pilar mula sa Barcelona kay Rizal at hiniling ang liham para sa mga dalaga.
22 Pebrero 1889Isinulat ni Rizal ang liham sa London, sa Tagalog, at ipinadala kay del Pilar.

Ayon sa ilang tala, ang petisyon ay isinulat ni Teodoro Sandiko. May mga pagkakaiba rin ang mga pinagkunan sa bilang ng mga lumagda (20 o 21) at sa ilang petsa, kaya ang mga nakalista sa itaas ay mula sa mga pinakamatibay na tala.

Ang pamana ng mga kababaihan ng Malolos

  • Noong 2010, idineklarang pambansang bahay na pamana ang bahay ni Alberta Uitangcoy, na ngayon ay Malolos Women’s Museum.
  • Isinadula ang kanilang kuwento sa dokumentaryong musikal na Ang Kababaihan ng Malolos noong 2014.
  • Inirerekomenda ng Commission on Higher Education ang liham sa mga kursong tungkol sa buhay at mga akda ni Rizal.

Mga aral

  • Mahalaga ang edukasyon ng kababaihan sa pag-unlad ng bayan.
  • Ang tapang na ipaglaban ang karapatang mag-aral ay dapat purihin at tularan.
  • May tungkulin ang mga ina at kabataan sa paghubog ng isang makabayang lipunan.

Mga gabay na tanong at sagot

1. Kailan at saan isinulat ni Rizal ang liham, at sa anong wika?
Noong 22 Pebrero 1889 sa London, sa Tagalog.

2. Sino ang humiling kay Rizal na isulat ito?
Si Marcelo H. del Pilar, sa liham niya na may petsang 17 Pebrero 1889.

3. Ano ang hiniling ng mga dalagang taga-Malolos kay Gobernador-Heneral Weyler?
Isang gabing paaralan upang matuto ng Espanyol.

4. Sino ang tumutol sa paaralan?
Ang kura paroko ng Malolos na si Fr. Felipe García.

5. Anong halimbawa ang ginamit ni Rizal upang ipakita ang disiplina at pagkamakabayan?
Ang mga inang Spartan, ayon sa mga talakay tungkol sa liham.

6. Sang-ayon ka ba na mahalaga ang edukasyon ng kababaihan sa pag-unlad ng bayan? Ipaliwanag.
Malayang sagot. Hayaang magbigay ang mag-aaral ng dahilan at halimbawa.

Basahin din

Mga pinagkunan

Maging una sa pagbibigay ng rating!

Ano sa palagay mo?

Nagustuhan mo ba ang kwentong ito? Ibahagi ang iyong saloobin o karanasan sa ibaba — gusto naming marinig ito!